ฮีทสโตรกเพิ่ม 57% เดือนเมษายน! รู้ทันอาการช่วยชีวิต

เดือนเมษายนในประเทศไทยกลายเป็นเดือนแห่งความเสี่ยงสูงสุดต่อโรคจากความร้อน เมื่อข้อมูลจากกระทรวงสาธารณสุขเผยว่า 57% ของผู้เสียชีวิตจากฮีทสโตรกตลอดทั้งปีเกิดขึ้นในเดือนนี้ [1] ด้วยดัชนีความร้อนที่พุ่งสูงถึง 52°C ขึ้นไป การรู้จักอาการและวิธีป้องกันจึงเป็นสิ่งสำคัญที่อาจช่วยชีวิตได้

สถานการณ์ความร้อนในปี 2569

ในปี 2569 คาดการณ์ว่าอากาศจะร้อนกว่าปีก่อน โดยดัชนีความร้อนอาจถึงระดับอันตรายมาก (52°C ขึ้นไป) ซึ่งสูงกว่าสถิติเดิมที่เคยบันทึกไว้ที่ 59.5°C [1] ภาคเหนือ ตะวันออกเฉียงเหนือ และภาคกลางจะได้รับผลกระทบมากที่สุด โดยเฉพาะในช่วง 13:00-16:00 น. ที่อุณหภูมิสูงสุด

อาการเตือนของฮีทสโตรกที่ต้องรู้

ฮีทสโตรกเป็นภาวะฉุกเฉินที่ร่างกายไม่สามารถควบคุมอุณหภูมิได้ สัญญาณเตือนที่ต้องระวัง ได้แก่:

ผิวหนังร้อนแห้ง หยุดเหงื่อออก
หัวใจเต้นเร็ว เวียนศีรษะรุนแรง
สับสน พูดไม่รู้เรื่อง หรือหมดสติ
อุณหภูมิร่างกายสูงกว่า 40°C (อันตรายถึงชีวิต)
คลื่นไส้ อาเจียน
ปวดศีรษะรุนแรง

กลุ่มเสี่ยงสูง

งานวิจัยระบุว่ากลุ่มที่มีความเสี่ยงสูงต่อฮีทสโตรก ได้แก่ ผู้สูงอายุ เด็กเล็ก หญิงตั้งครรภ์ ผู้ป่วยโรคเรื้อรัง (หัวใจ ความดันโลหิตสูง เบาหวาน) ผู้ทำงานกลางแจ้ง และผู้ที่มีน้ำหนักเกิน [2] กลุ่มเหล่านี้ควรใช้ความระมัดระวังเป็นพิเศษ

ปฐมพยาบาลเบื้องต้นเมื่อพบผู้ป่วย

เมื่อพบผู้ที่มีอาการฮีทสโตรก ให้ดำเนินการดังนี้:

ย้ายผู้ป่วยไปยังที่ร่มเย็นทันที
ถอดเสื้อผ้าส่วนเกินออก
ใช้ผ้าเปียกเย็นประคบบริเวณคอ รักแร้ และขาหนีบ
หากผู้ป่วยรู้สึกตัวดี ให้ดื่มน้ำเกลือแร่เล็กน้อย
รีบนำส่งโรงพยาบาลโดยเร็วที่สุด

วิธีดูแลตัวเองในช่วงอากาศร้อน

การป้องกันฮีทสโตรกสามารถทำได้โดย:

ติดตามพยากรณ์อากาศ: หลีกเลี่ยงการออกกลางแจ้งในช่วง 13:00-16:00 น.
ดื่มน้ำอย่างเพียงพอ: อย่างน้อย 2-3 ลิตรต่อวัน เพิ่มเกลือแร่หากเหงื่อออกมาก
เลือกเสื้อผ้าที่เหมาะสม: สวมเสื้อผ้าบาง สีอ่อน ระบายอากาศได้ดี พร้อมหมวกและครีมกันแดด
หาที่พักร่มเย็น: อยู่ในที่ร่มที่มีพัดลมหรือเครื่องปรับอากาศ
เลือกอาหารที่เหมาะสม: รับประทานอาหารเบา ผลไม้ที่มีน้ำมาก เช่น แตงโม ส้ม

มุมมองจากแพทย์แผนจีน

ในแพทย์แผนจีน ความร้อนจัดทำให้เกิด "ความร้อนภายใน" สะสมในร่างกาย ส่งผลต่อการไหลเวียนของโลหิตและพลังงาน การดูแลสุขภาพในช่วงนี้จึงควรเน้นการระบายความร้อน ดื่มน้ำสมุนไพรเย็น และหลีกเลี่ยงอาหารรสจัด

ข้อควรระวังสำคัญ

หากพบอาการรุนแรงใดๆ ต้องรีบนำส่งโรงพยาบาลทันที การรู้ทันอาการและการให้ความช่วยเหลืออย่างรวดเร็วอาจเป็นตัวกำหนดความแตกต่างระหว่างชีวิตและความตาย การเตรียมพร้อมและความรู้ที่ถูกต้องจึงเป็นสิ่งสำคัญที่ทุกคนควรมี

References:

[1] กระทรวงสาธารณสุข. รายงานสถานการณ์ผู้เสียชีวิตจากความร้อน ประจำปี 2567-2569.

[2] กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข. แนวทางป้องกันโรคจากความร้อน 2569.