ทำไมผู้สูงอายุเสี่ยงลมแดดมากกว่าคนหนุ่มสาว?

ในเดือนเมษายนที่อุณหภูมิในประเทศไทยสูงถึง 44.6°C และค่าดัชนีความร้อนสูงสุด 59.5°C ผู้สูงอายุกลายเป็นกลุ่มเสี่ยงสูงต่อโรคจากความร้อน เช่น ลมแดด เพลียแดด และฮีทสโตรก ซึ่งอาจถึงแก่ชีวิตได้ [1] แต่ทำไมผู้สูงอายุจึงเสี่ยงมากกว่าคนหนุ่มสาว?

เหตุผลทางวิทยาศาสตร์ที่ผู้สูงอายุเสี่ยงมากกว่า

การเปลี่ยนแปลงของร่างกายตามอายุ เป็นปัจจัยหลักที่ทำให้ผู้สูงอายุปรับตัวต่อความร้อนได้ยาก:

ต่อมเหงื่อทำงานลดลง 40% หลังอายุ 65 ปี ทำให้ระบายความร้อนจากร่างกายได้น้อยลง
ไตกรองน้ำช้าลง ส่งผลให้ร่างกายขาดน้ำง่าย แม้จะดื่มน้ำในปริมาณเท่าเดิม
ประสาทรับรู้ความกระหายเสื่อม ทำให้มักลืมดื่มน้ำหรือไม่รู้สึกกระหายจนกว่าจะขาดน้ำมาก
ยาความดันและโรคหัวใจ ที่ผู้สูงอายุใช้ประจำ อาจขัดขวางการควบคุมอุณหภูมิร่างกาย
มวลกล้ามเนื้อลดลง ทำให้เก็บน้ำในร่างกายได้น้อยลง และสูญเสียน้ำเร็วกว่า [2]

มุมมองจากแพทย์แผนจีน

ตามแนวคิดแพทย์แผนจีน ผู้สูงอายุมักมีภาวะ 'อินทรีย์เสื่อม' หรือไตอ่อนแอ ทำให้ร่างกายปรับตัวต่อสิ่งแวดล้อมได้ยาก โดยเฉพาะการควบคุมน้ำและความร้อน จึงต้องดูแลพิเศษในฤดูร้อน

สัญญาณเตือนที่ต้องระวัง

อาการที่ผู้สูงอายุควรสังเกต:

อ่อนเพลีย วิงเวียนศีรษะ
ผื่นแดง บวมบริเวณผิวหนัง
ตะคริวกล้ามเนื้อ
อุณหภูมิร่างกายสูงเกิน 40°C (อันตรายมาก)

วิธีดูแลตัวเองสำหรับผู้สูงอายุ

ดื่มน้ำสะอาด 2-3 ลิตรต่อวัน แบ่งดื่มบ่อยๆ ไม่รอให้กระหาย
หลีกเลี่ยงกิจกรรมกลางแจ้ง ช่วง 13.00-16.00 น. ที่ดัชนีความร้อนสูงสุด
สวมเสื้อผ้าสีอ่อน ระบายอากาศดี พร้อมหมวกและครีมกันแดด SPF 30+
อยู่ในที่ร่มหรือห้องปรับอากาศ ใช้พัดลมช่วยระบายความร้อน
รับประทานอาหารเบาๆ ผลไม้ที่มีน้ำมาก เช่น แตงโม ส้ม หลีกเลี่ยงอาหารทอดและหมักดอง

ในช่วงฤดูร้อนที่รุนแรงนี้ การดูแลผู้สูงอายุต้องให้ความสำคัญพิเศษ หากพบอาการผิดปกติให้รีบพบแพทย์หรือติดต่อ 1669 ทันที

References

[1] กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข. การเฝ้าระวังโรคจากความร้อนในประเทศไทย ปี 2566-2569

[2] Sriphanlop, P. et al. Heat Index and Heat Stroke Risk in Thailand. International Journal of Environmental Research and Public Health, 2021