5 สัญญาณร่างกายบอก 'ขาดน้ำ' ก่อนสายเกินไป

ในเดือนเมษายนที่อุณหภูมิสูงถึง 40-50°C ร่างกายสูญเสียน้ำผ่านเหงื่อมากถึงวันละ 2-3 ลิตร รู้ไหมว่าเมื่อรู้สึกกระหายน้ำ ร่างกายขาดน้ำไปแล้ว 2%? การรู้จักสัญญาณเตือนภัยจะช่วยป้องกันอาการแทรกซ้อนที่อาจเกิดขึ้นได้

5 สัญญาณเตือนที่ร่างกายส่งมาให้รู้

1. ปัสสาวะเหลืองเข้ม กลิ่นแรง
ปัสสาวะปกติควรมีสีใส-เหลืองอ่อน เมื่อขาดน้ำไตจะกักเก็บน้ำไว้ทำให้ปัสสาวะเข้มข้น มีสีเหลืองเข้มและกลิ่นแรง นี่คือสัญญาณแรกที่บอกว่าต้องดื่มน้ำเพิ่ม

2. ผิวหนังยืดช้า
ทดสอบง่ายๆ ด้วยการหยิกผิวหลังมือค้างไว้ 2 วินาที หากผิวกลับตัวช้าแสดงว่าเซลล์ขาดน้ำ การไหลเวียนโลหิตลดลง ซึ่งส่งผลต่อการขนส่งออกซิเจนไปยังอวัยวะต่างๆ

3. ปากแห้ง เหนียวเหนอะหนะ
น้ำลายมีหน้าที่ชุ่มชื้นช่องปาก เมื่อขาดน้ำร่างกายจะลดการผลิตน้ำลาย ทำให้ปากแห้ง ลิ้นแห้งกร้าน และรู้สึกเหนียวเหนอะหนะในปาก

4. เวียนศีรษะ อ่อนเพลีย
เมื่อปริมาณเลือดลดลงจากการขาดน้ำ หัวใจต้องทำงานหนักขึ้นเพื่อสูบฉีดเลือด ทำให้รู้สึกเวียนศีรษะ โดยเฉพาะตอนลุกขึ้นยืนหรือเปลี่ยนท่าทันที

5. ปวดหัว หงุดหงิดง่าย
สมองต้องการน้ำในการทำงาน การขาดน้ำส่งผลต่อการไหลเวียนเลือดไปยังสมอง ทำให้เกิดอาการปวดหัว สมาธิสั้น และอารมณ์เปลี่ยนแปลงง่าย [1][2]

มุมมองแพทย์แผนจีน

ตามหลักแพทย์แผนจีน 'น้ำ' ถือเป็นพื้นฐานสำคัญในการถ่วงดุลธาตุในร่างกาย การขาดน้ำทำให้เกิดความร้อนสะสม (热邪) ส่งผลต่อการไหลเวียนของ 'ฉี' หรือพลังชีวิต ทำให้อวัยวะต่างๆ ทำงานไม่สมดุล

วิธีดูแลตัวเองในฤดูร้อน

ดื่มน้ำทีละน้อย บ่อยๆ - ดื่มน้ำสะอาดวันละ 2-2.5 ลิตร โดยจิบทีละน้อยไม่รอกระหาย หลีกเลี่ยงน้ำเย็นจัดหรือน้ำหวานที่อาจทำให้ขาดน้ำมากขึ้น
สวมเสื้อผ้าระบายอากาศ - เลือกเสื้อสีอ่อน หลวม ผ้าระบายอากาศดี สวมหมวกและแว่นกันแดด ทาครีมกันแดด SPF 30+ ทุก 2 ชั่วโมง
หลีกเลี่ยงแดดจัด - ไม่ออกกำลังกายหนักหรืออยู่กลางแจ้งช่วง 10.00-16.00 น. อยู่ในที่ร่มหรือห้องอากาศถ่ายเทดี
รับประทานอาหารเหมาะสม - เพิ่มผักผลไม้เพื่อวิตามินและเกลือแร่ หลีกเลี่ยงอาหารมัน ทอด หวาน ที่อาจทำให้ร่างกายต้องการน้ำมากขึ้น
พักผ่อนให้เพียงพอ - นอนหลับให้เพียงพอเพื่อให้ร่างกายฟื้นฟูและปรับสมดุลของเหลวในร่างกาย

การดูแลตัวเองในฤดูร้อนไม่ใช่เรื่องยาก แต่ต้องใส่ใจอย่างสม่ำเสมอ หากมีอาการผิดปกติหรือแทรกซ้อน ควรปรึกษาแพทย์ทันที

References

[1] WHO Heat and Health Guidelines. World Health Organization, 2023.
[2] Environmental Health Perspectives. Heat-related mortality in Thailand during 2000–2019, 2022.